Δευτέρα, 29 Αυγούστου 2016













Presiding Question




     "Είστε από εκείνους που ανησυχούν επειδή ο κόσμος δεν διαβάζει πια μυθιστορήματα; Θεωρείτε πως αυτό έχει αντίκτυπο στην κουλτούρα μας; Όταν σκέφτομαι με ποιόν τρόπο κατανοώ τον ρόλο μου ως πολίτη, αφήνοντας κατά μέρος το ότι είμαι πρόεδρος, και τις πιο σημαντικές αντιλήψεις που εισέφερα σ' αυτή τη θέση του πολίτη, πιστεύω πως τα πιο σημαντικά πράγματα που έμαθα τα έμαθα από τα μυθιστορήματα. Το μυθιστόρημα έχει να κάνει με την ενσυναίσθηση. Έχει να κάνει με το να αισθάνεσαι άνετα με την ιδέα ότι ο κόσμος είναι πολύπλοκος, γεμάτος γκρίζες ζώνες, και παρ' όλα αυτά υπάρχει αλήθεια εντός του, υπάρχει αλήθεια που πρέπει να βρεθεί κι εσύ είσαι υποχρεωμένος να αγωνιστείς γι' αυτήν, να εργαστείς γι' αυτήν. Να αισθάνεσαι άνετα με την ιδέα ότι είναι πιθανό να συνδεθείς με κάποιον άλλον, όσο διαφορετικός κι αν είναι από σένα. 
          Κι έτσι αναρωτιέμαι, όταν κάθεστε εκεί, γράφοντας με το χέρι -με τον ακατάστατο, μερικές φορές, γραφικό σας χαρακτήρα-, αναρωτιέμαι αν αισθάνεστε ότι η κουλτούρα της ανάγνωσης είναι τόσο κυρίαρχη και σημαντική στη ζωή των ανθρώπων όσο ήταν, ας πούμε, όταν ήσασταν κοριτσάκι στο Αϊνταχο, ή νιώθετε ότι η φωνή των βιβλίων έχει κατατροπωθεί και σαρωθεί από πιο φανταχτερούς τρόπους να περνάει κανείς τον καιρό του."


  




Σημειώσεις: Το απόσπασμα είναι από την συζήτηση της Marilynne Robinson με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Barack Obama  η οποία βρίσκεται ως επίμετρο (το ένα από τα δύο που περιλαμβάνει η έκδοση) στο πρόσφατο μυθιστόρημα της αμερικανίδας συγγραφέως, το "Λάιλα" (μετάφραση Κατερίνας Σχινά - Μεταίχμιο, 2016). Η φωτογραφία είναι το εισιτήριο του αμερικανού προέδρου στην βιβλιοθήκη της Αϊόβα όπου έλαβε χώρα η συζήτηση.

Παρασκευή, 26 Αυγούστου 2016

Σάββατο, 16 Ιουλίου 2016









"Sweet life continues





in the breeze..."


Με έναν στίχο του Jack Kerouac, ανοίγει η περίοδος των καλοκαιρινών διακοπών. Και των ανάλογων αναγνώσεων, βεβαίως.

 
 Enjoy the summer!








Τρίτη, 12 Ιουλίου 2016











“Sometimes...




...in the evening on Summer days,
Even when there’s not a breeze at all, it seems
Like there’s a light breeze blowing for a minute
But the trees are unmoving
In every leaf of their leaves
And our feelings have had an illusion,
An illusion of what would please them...”
 








Σημείωση: Το εικαστικό θέμα είναι του Andrew Wyeth με τίτλο Wind from the Sea.

Δευτέρα, 4 Ιουλίου 2016









"If you ask me...





...what I want to achieve, it's to create an awareness, which is already the beginning of teaching.

The opposite of love is not hate, it's indifference. The opposite of beauty is not ugliness, it's indifference. The opposite of faith is not heresy, it's indifference. And the opposite of life is not death, but indifference between life and death."







Πέμπτη, 30 Ιουνίου 2016







Λογική & Φαντασία


(με ελιές, μία κλοπή και μαθηματικά)





Mίνι  whodunit που προέκυψε από μία έμπνευση σε σεμινάριο εικονογράφησης και μετά έμεινε στο συρτάρι για πολύ καιρό. Ωρίμασε, δουλεύτηκε, εκδόθηκε και μπήκε στην μικρή λίστα των υποψήφιων λογοτεχνικών βιβλίων γνώσεων για το Βραβείο του Αναγνώστη – Η {μία και μοναδική} Μαύρη Θρούμπα (Κέδρος, 2015) είναι το πρώτο βιβλίο που γράφει και εικονογραφεί η Λέλα Στρούτση και ομολογώ πως δεν περιμένα ότι θα ήταν τόσο σύνθετο και διασκεδαστικό.  

Η υπόθεση είναι συνηθισμένη: το πιο ονομαστό κειμήλιο μιας δυναστείας εξαφανίζεται. Πρόκειται για ένα μονόπετρο που πάνω του είχε δεμένο ένα διαμάντι κατάμαυρο, την Μαύρη Θρούμπα ή Λα Θρούμπα Νέγρα. Η κλοπή γίνεται εν πλω, στο υπερωκεάνιο Κουκούτσι, το οποίο αναστατώνεται εντελώς. Μέχρι να βρεθεί ο κλέφτης, ο μικρός αναγνώστης θα διαβάσει για φαγητά, ποτά, γλωσσοδέτες, παλάτια, παράξενες συνήθειες και  διάφορες ιστορίες που αφορούν τους πρωταγωνιστές του βιβλίου και τους υπόπτους της κλοπής.   


Εκτός από το σχετικό μυστήριο, το βιβλίο διαθέτει σημαντικές λογοτεχνικές αρετές: γλώσσα "ζωντανή" και με σαφήνεια, ευφάνταστα λογοπαίγνια, έξυπνες παραφθορές λέξεων κι εκφράσεων. Δείτε, για παράδειγμα, τα ονόματα των πρωταγωνιστών:
  • Δόνα Μόνα ντε Χαμονιμπέρικο, θύμα κλοπής
  • Δον Χουάν Κάρλος ντε Χαμονιμπέρικο, ο πλούσιος πατέρας του θύματος
  • καπετάν Νικολής Καντηλίτσας, κυβερνήτης του υπερωκεανίου Κουκούτσι
  • Οκτάβιο Παζλ, μονόφθαλμος νεαρός μαθηματικός - ντετέκτιβ
  • Φερνάν Κρουτόν, σεφ
  • Ασημάκης Λαδόκολλας, σου-σεφ
  • Μοχάμπε Μαμακίτα, μπάρμαν
  • Σερβιτόρος
  • Ερμής Γρηγοριάδης, πιλότος της Φ1 - ύποπτος νο.1
  • Μά-κι  Γκα-ντε-μά-κι, τζογαδόρος - ύποπτος νο.2
  • Ολιβιέ Καλαμόν, γευσιγνώστης & δοκιμαστής λαδιού, ύποπτος νο.3
  • Ντονατέλα Ντορεμί, φάλτσο σοπράνο - ύποπτος νο. 4
  • Τουρλού Αχταρμά, ταχυδακτυλουργός - ύποπτος νο.5
  • Βοναπάρτης, το κατοικίδιο παγώνι
Πολύ επιτυχημένη και ασυνήθιστη η απόδοση των γαλλικών του σεφ και των αγγλικών που μιλά ο Ασημάκης, το ισπανικό ψεύδισμα της Δόνας Μόνας όπως και η αρίθμηση των κεφαλαίων που προϋποθέτουν αριθμητικές πράξεις. Βέβαια, τα πινακάκια που παρατίθενται στην διάρκεια της αφήγησης με δυσκόλεψαν λίγο (δεν είναι, άλλωστε, το φόρτε μου) αλλά τα παρέκαμψα με παρόμοιο δημιουργικό τρόπο μ' εκείνον που ο Οκτάβιο Παζλ γράφει στο τέλος της ιστορίας ένα ραβασάκι.  Εσείς, που δεν νομίζω πως έχετε τέτοιο είδους κώλυμα, θα παρακολουθήσετε  χωρίς διακοπή το πως ο νεαρός ντετέκτιβ βασίζεται σ' αυτά, και με τη λογική και το μαθηματικό δαιμόνιό του βρίσκει τον κλέφτη. Χμ... Όχι ακριβώς. 

Η εικονογράφηση του βιβλίου είναι καλαίσθητη με σκουρόχρωμες αποχρώσεις, που ωστόσο δεν δίνουν στενόχωρη αίσθηση, και με ιδιαίτερες γραμμές και εκφράσεις των προσώπων τα οποία δίνουν καρτουνίστικη κίνηση στις στατικές ζωγραφιές. Παράλληλα, το μεγάλο μέγεθος ορισμένων λέξεων, ο κυματισμός που αποδίδεται σε κάποιες άλλες όπως και η  διαφορετική γραμματοσειρά που ενσωματώνονται στο κείμενο έχουν δωθεί σε σωστή αναλογία με την κύρια γραμματοσειρά και σε συγκεκριμένα σημεία που, όντως χρειάζονται έμφαση ή προσοχή –  στοιχείο που θεωρώ καίριο γιατί δεν προκαλεί σύγχυση στους μικρούς αναγνώστες από την συμφόρηση πολλών κι ετερόκλητων στοιχείων άναρχα τοποθετημένων σε κάθε σελίδα. Αντίθετα, όλη αυτή η συντονισμένη δράση κεντρίζει το ενδιαφέρον για το παρακάτω.

Εκτός από λογοτεχνικό, Η {...} Μαύρη Θρούμπα είναι κυρίως ένα βιβλίο γνώσεων διότι περιέχει πολλές εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες. Εκτός από τα μικρά βιογραφικά διάσημων μαθηματικών, στις τελευταίες σελίδες του βιβλίου υπάρχει  ένα παράρτημα όπου δίνονται, με ευχάριστο κι ενίοτε (πολύ) χιουμοριστικό τρόπο, επιπλέον πληροφορίες με την μορφή ερωταπαντήσεων – για τα μαθηματικά και όχι μόνο, όλες όμως σχετικές με το κείμενο που προηγήθηκε. Μερικές από τις 15+1 συζητήσεις για να κρυφακούσεις  είναι για το θουντόκου (sic), τα τάπας, τον χρωματιθτό (sic) κύβο του Ρούμπικ, τον Διοσκουρίδη, τον Ιπποκράτη, τον Αριστοτέλη (τον αρχαίο, όχι τον Ωνάση), τον Μπέρναντ Ράσελ. Παρεμπιπτόντως, ο Bernard Russell είναι εκείνος που διατύπωσε το γνωστό Παράδοξο του Κουρέα,,το οποίο ενσωματώνεται στην πλοκή και η λύση του οποίου είναι ότι δεν υπάρχει καμία λύση – είναι ένα πραγματικό αδιέξοδο, εξού και ο κουρέας θα πρέπει να διαθέτει μούσι χιλιομέτρων.

Πολλά στοιχεία καθημερινότητας, πολλές πληροφορίες, πολλές εικόνες, πολλά γράμματα και αριθμοί στο Η {...} Μαύρη Θρούμπα. Το συνολικό αποτέλεσμα, ωστόσο, είναι ένα μυθιστόρημα με ειρμό, συνεκτικότητα και άφθονο χιούμορ, που οξύνει την σκέψη και την περιέργεια των παιδιών και τα κατευθύνει στην χρήση της λογικής – θαυμάσιος τρόπος για να τα προσελκύσεις στην ενεργητική ανάγνωση των βιβλίων ώστε να μην παραμείνουν στον απλό ρεμβασμό των εικόνων.  Στο κείμενο υπάρχουν, επίσης, και ανατροπές όπως η εμφάνιση του ενόχου αλλά αυτό δεν θα σας το αποκαλύψω.  

Το μόνο  που μπορώ να πω είναι ότι παρ' όλο που έχει μορφωτικό κι εκπαιδευτικό χαρακτήρα, Η {μία και μοναδική} Μαύρη Θρούμπα δεν περιέχει καθόλου διδακτισμό ή λογικό καθωσπρεπισμό. Στον επίλογο, σκεφτείτε, ο νεαρός Οκτάβιο χάνει λίγο το μυαλό του και κανείς δεν ψάχνει να το βρει. Και η λογική ούτε καν προσπαθεί να το εξηγήσει. Αν υπάρχει, όμως, κάτι που μεταδίδει αυτό το μικρής έκτασης αστυνομικό μυθιστόρημα είναι το ότι η περιέργεια και οι παιγνιώδεις ανακαλύψεις προωθούν έμπρακτα την αναζήτηση γνώσης και την υγιεινή ανάγνωση.




Το κείμενο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο ηλεκτρονικό περιοδικό για το Βιβλίο και της Τέχνες ο Αναγνώστης, στις 25 Ιουνίου 2016.



Κυριακή, 26 Ιουνίου 2016








 No man is an island,

 




Entire of itself,
Every man is a piece of the continent,
A part of the main.
If a clod be washed away by the sea,
Europe is the less.
As well as if a promontory were.
As well as if a manor of thy friend's
Or of thine own were:
Any man's death diminishes me,
Because I am involved in mankind,
And therefore never send to know for whom the bell tolls;
It tolls for thee.

 




Σημείωση: Το γλυπτό από ξύλο είναι του Γάλλο-Γερμανού γλύπτη, ζωγράφου και ποιητή Jean (Hans) Arp κι έχει τίτλο "Έξι Λευκά Σχήματα Και  Ένα Γκρι Σχηματίζουν έναν Αστερισμό σε Μπλε Έδαφος"